Kiedy nastolatek może sam wyjechać

Pytania do eksperta

Dr Krystyna Kmiecik -Baran, psycholog społeczny z Europejskiego Instytutu Analiz Społecznych, specjalizująca się w problemach przemocy, mobbingu i molestowania dzieci i młodzieży

  Szesnastoletnia córka oznajmia w maju, że na wakacje wyjeżdża ze starszym chłopakiem. Pod namiot. O rok młodszy syn przekonuje, iż wspólna wyprawa z kolegami nad morze to jedyna szansa na prawdziwy krok ku dorosłości. Czy jest jakaś granica wieku, od której możemy wypuszczać dzieci na samotne wakacje?

Trudne pytanie, bo przecież piętnastolatek piętnastolatkowi nierówny. Są dzieci samodzielne, odpowiedzialne, zrównoważone, są i takie, które długo jeszcze nie dorosną. Rodzice muszą sami ocenić, w jakim stopniu dziecko przygotowane jest do nowych wyzwań. Osobiście oceniam, że tak naprawdę większość młodych ludzi nie jest do tego przygotowana.

Rosną nam w domach takie naiwne panienki i rozbrykani chłopcy, którzy gubią się bez mamusi?

Sugeruje pani, że wina leży po stronie dziecka. Nieprawda - wszystko zależy od nas, dorosłych. Ani szkoła, ani dom nie dopuszczają do dziecka informacji, że może spotkać się z bardzo brutalnym światem zewnętrznym. Nawet ludzie z prawnego punktu widzenia dorośli gubią się w obliczu niespodziewanego aktu agresji. Nie tylko fizycznej, ale także werbalnej. Znam przypadki, gdy młoda kobieta po powrocie do domu zachorowała na anoreksję połączoną z depresją, bo grupa pijaków wyzywała ją od grubych i brzydkich dziewczyn. Zresztą bezpodstawnie. A już o długofalowych skutkach pobicia lub gwałtu można by opowiadać godzinami.

Spotkała się pani z ofiarami pigułki gwałtu?

Przeczytaj też:

► Bezpiecznie na lodzie ► Bezpieczna dyskoteka ► Uwaga na "pigułkę gwałtu"

Niestety, tak. Jej ofiary nie mają świadomości, że po pobycie w pubie, gdzie na kilka minut zostawiły bez dozoru piwo, mogą nagle obudzić się na ulicy lub w cudzym mieszkaniu. Znam też ofiarę pigułki, zgwałconą w pociągu. Mimo ostrzeżeń młodzi ludzie dają się częstować napojami przez nieznajomych, bagatelizują pojawiający się po wypiciu "niestrzeżonego" drinka szum w głowie. To naprawdę olbrzymi problem, a ofiary wymagają wieloletniej terapii.

Nie można wyczuć zmiany smaku doprawionego piwa lub drinka?

Pigułka jest bezwonna, bezbarwna, o lekko słonawym smaku. Naprawdę, trudno ją wyczuć. Powoduje amnezję, ale bez utraty świadomości. Ofiara często bezwolnie wychodzi ze sprawcą. Dlatego bezpieczniej jest bawić się nie samotnie, ale w towarzystwie zaufanych osób. I umówić się, by podczas imprezy jedno pilnowało drugiego.

Słyszałam o jednorazowych testach za 4-5 złotych, które można zakupić w aptekach lub przez internet. Pomagają?

To raczej pytanie do toksykologa, choć słyszałam, że test jest skuteczny, z wyjątkiem ciemnych i gęstych napojów. Trzeba jednak mieć go przy sobie i pamiętać, by w podejrzanej sytuacji go użyć. Czasem prościej i bezpieczniej jest zrezygnować z podejrzanego drinka.

Na pobicie lub gwałt bardziej narażone są dziewczęta. Może to one powinny być dłużej chronione przed wakacyjną samodzielnością?

Dziewczyny są jednak bardziej odpowiedzialne od chłopców, szybciej przygotowywane są do tego, jak radzić sobie w trudnych sytuacjach. Zresztą te sprawy reguluje sama biologia - to one rodzą dzieci, to one głównie ponoszą konsekwencje wynikające z przypadkowych kontaktów seksualnych.

Czy taki samodzielny wyjazd powinien sprowokować rodziców do przeprowadzenia z dzieckiem poważnej rozmowy o seksie? Słyszałam opowieści o nastolatkach, które w takiej sytuacji wybuchały śmiechem, pytając rodzica "co chciałbyś na ten temat wiedzieć"?

Żarty na bok. To nie ma być rozmowa o sztuce kochania, ale o konsekwencjach wynikających z przypadkowych kontaktów seksualnych. To kwestia nie tylko niechcianych ciąż, ale głównie zagrożeń wynikających z możliwości zakażenia chorobami wenerycznymi. Bez wstydu należy rozmawiać o rzeżączce, kile, o zakażeniu wirusem HIV. O leczeniu tych chorób i o długofalowych skutkach.

Córka mówi - mamo, mam 16 lat, ale mój chłopak jest odpowiedzialny, jesteśmy ze sobą, kochamy się. Nie trafiają do niej argumenty, że jeszcze za wcześnie na wspólny wyjazd, że chłopak wcale nie sprawia wrażenia odpowiedzialnego...

To duży problem, bo nierzadko rodzice są bezradni. Nierzadko 15-16-latek ma potrzeby erotyczne, ale tak naprawdę jest osobą niedojrzałą emocjonalnie. Bywa, że poważna rozmowa, także z udziałem rodziców chłopca, sprawi, że młodzi ludzie zmienią plany. Zdarza się, że stawiają na swoim.

I co wtedy? Wręczamy im prezerwatywy na drogę?

Jeśli nie ma innego wyjścia - wręczamy. Równocześnie stawiamy warunki, które pozwolą zwiększyć bezpieczeństwo dziecka. Rodzice powinni wiedzieć dokładnie gdzie i jakimi środkami lokomocji pociecha wybiera się na wakacje. Umawiamy się na regularne kontakty telefoniczne. Zapisujemy numery komórek osób, które będą towarzyszyć dziecku.

A jeśli 15-nastolatek informuje, że jedzie zupełnie sam w nieznane miejsce?

Nie wyrażamy zgody. Bezpieczeństwo dziecka jest sprawą najważniejszą.

Rozmawiała: Anna Orłowska
Zdjęcie: Z archiwum dr Krystyny Kmiecik-Baran

PAMIĘTAJ! Wysyłając dziecko na kolonię lub obóz, sprawdź:

kto organizuje pobyt dziecka oraz czy posiada odpowiednie kwalifikacje, uczulaj i ostrzegaj dziecko przed kontaktami z osobami nowopoznanymi, które mogą okazać się niebezpieczne (pedofil), uświadamiaj i ostrzegaj dziecko o niebezpieczeństwie, jakie niosą za sobą narkotyki, papierosy, alkohol, pamiętając, że wakacje sprzyjają pierwszym kontaktom z nimi, przestrzegaj dziecko przed kontaktem ze zwierzętami, które mogą być nosicielami wścieklizny